Zwrotnik Koziorożca

Odcinek 2 – Afryka Południowa i Madagaskar

Drugi etap podróży Simona zaczyna się na północy Republiki Afryki Południowej – w "twierdzy" białych za czasów apartheidu. Simon poznaje białych farmerów, którzy są uzbrojeni i gotowi bronić swej ziemi. Żyją w poczuciu, że świat coraz bardziej im zagraża. W ich rękach znajdują się najlepsze ziemie, nic więc dziwnego, że tutejsi mieszkańcy boją się, iż zostaną im one odebrane siłą – tak, jak zdarzyło się to w Zimbabwe, niedaleko stąd. Tysiące mieszkańców tego kraju wkracza nielegalnie do RPA, uciekając przed głodem i represjami. Na granicy Simon jest świadkiem prawdziwego dramatu: młodzi ludzie przedzierają się przez zwoje drutu kolczastego…

Podróż trwa jednak dalej. Simon kieruje się na wschód. Kolejnym przystankiem na jego trasie jest Park Narodowy Krugera. To tu Simon ma okazję przyjrzeć się wielu niesamowitym zwierzętom. Populacja słoni rozrosła się do tego stopnia, że zaczęto nawoływać do odstrzału zwierząt. Budzi to zrozumiałe kontrowersje.

Gdy Simon dociera do Mozambiku, widzi, że kraj nadal walczy ze skutkami brutalnej wojny domowej, jaka wybuchła tu 15 lat temu. W wielu miejscach pod ziemią nadal spoczywają miny… Okazuje się, że do walki z niewybuchami zatrudniono nietypowego pomocnika: gambijskie wielkoszczury, których wrażliwy węch pozwala wykryć nawet głęboko zakopane materiały wybuchowe.

Wybrzeże Mozambiku to tropikalny raj, tutejsza gospodarka pokłada więc wielkie nadzieje w rozwoju turystyki. Ale w jedynym "ekoturystycznym" ośrodku w kraju (gdzie nieco czasu spędził Leonardo Di Caprio), Simon poznaje inną stronę historii: miejscowi żyją tu w nędzy…

Pora udać się na Madagaskar, czwartą co do wielkości wyspę świata. W jej stolicy, Antananarivo, widać unikalną mieszankę wpływów afrykańskich, kultur basenu oceanu indyjskiego i czasów francuskich kolonizatorów. Na głównym targu przewodnik Simona namawia go, by skosztował zupy z… penisa zebu (to smak, który nie każdemu przypada do gustu). Potem Simon udaje się na odcięte od świata obszary na południu wyspy. Prezenter zdaje sobie sprawę, że przemierza jeden z najbardziej malowniczych, ale i najbiedniejszych krajów świata. Tutejsze lasy, królestwo wielkich baobabów, zostały niemal dokumentnie wycięte. Simon widzi ludzi, którzy pełzają w niebezpiecznych, specjalnie wydrążonych tunelach, poszukując szafirów.

Odcinek 3 – Australia

Kolejny etap podróży Simona wzdłuż Zwrotnika Koziorożca wiedzie przez zachodnią Australię, nieopodal rafy Ningaloo. To tu w czasie swych wędrówek pojawiają się wieloryby humbaki. Oczom Simona ukazuje się niezapomniany widok: wielorybie matki z młodymi, szykujące się do podróży na południe, w stronę Antarktyku… Okazuje się, że byt tych zwierząt na tutejszych wodach jest zagrożony: w pobliżu może powstać ogromne solnisko.

Zachodnia Australia bogata jest w surowce naturalne, ale, jak się okazuje, ów "dobrobyt" ma nie tylko jasne strony. Kierując się na wschód, w stronę pięknego Parku Narodowego Karijini, Simon przybywa na tereny, które mają złowrogą historię. W pobliżu Witternoon Gorge mieściła się największa w Australii kopalnia azbestu. Tysiące ludzi zmarły na skutek pracy w jej szybach, zaś tutejsze władze, przekonane, że jest to najbardziej skażona okolica na świecie, likwidują pobliskie miasto. Kilku upartych mieszkańców odmawia jednak odejścia – wśród nich pewna para z Outbacku, która postanowiła pozostać w mieście duchów.

Simon przesiada się teraz do wielkiej ciężarówki, która sunie przez Outback w stronę Newman, największej kopalni odkrywkowej świata. To stąd miliony ton rudy sprzedawane są do Chin, wspomagając tamtejszą gospodarkę. To ostatnie miasto na tej trasie – dalej są już tylko rozległe pustynie centralnej Australii.

Kolejnym przystankiem w podróży Simona jest Alice Springs. Miasto na Terytorium Północnym, z dala od innych osiedli, ale (może właśnie z tego powodu) jest centrum sztuki Aborygenów. Wiele z tutejszych społeczności aborygeńskich jest w strasznym stanie: panuje w nich przemoc, także wobec dzieci, i bieda. Simon przybywa tu w ważnym momencie: rząd postanowił stworzyć grupę ekspertów, którzy mają zająć się społecznościami tubylców. W cieniu Uluru Simon może przyjrzeć się warunkom, w jakich żyją Aborygeni. Doprawdy, trudno się tu dopatrzyć zachodnich luksusów.

Dalsza droga prowadzi do Queensland. Simon przybywa do krainy hodowców bydła. Zatrzymuje się u pary właścicieli rancza, które ma powierzchnię ponad 74 tysięcy hektarów – i na którym od siedmiu lat nie widziano ani kropli deszczu. Eksperci twierdzą, że to pierwszy przypadek, gdy zmiany klimatu zaszkodziły któremuś z dobrze rozwiniętych państw. Simon rusza dalej i wkrótce dociera na piękną wyspę Heron, na której mieście się jedno z najważniejszych światowych centrów badań oceanicznych. Wyspa znajduje się na południowym krańcu niezwykłej Wielkiej Rafy. Okazuje się, że zmiany klimatu mogą zniszczyć całą rafę – a z nią wszystkie żyjące tu stworzenia.

Odcinek 4 – Z Chile do Brazylii

To już końcowy etap podróży Simona Reeve'a wzdłuż Zwrotnika Koziorożca. Wiedzie przez Amerykę Południową – od Chile do Brazylii. Simon spotka tu kolejnych fascynujących ludzi, zaś jego oczom ukażą się niezwykłe widoki.

Amerykańska część wyprawy zaczyna się na pustyni Atakama w północnym Chile. To jedno z najbardziej spektakularnych miejsc na Ziemi. U stóp Andów Simon znajduje piękne górskie jezioro – okazuje się, że miejscowe firmy zajmujące się wydobyciem miedzi, chcą korzystać z jego wód.

W Andach, na wysokości ponad 4,5 km nad poziomem morza, Simon wkracza na teren Argentyny. Widzi tu płochliwe stworzenie o nazwie vicuña, hodowane ze względu na miękką wełnę. Garnitury szyte z tego materiału kosztują nawet 25 tysięcy funtów – a okazuje się, że nie tak dawno zwierzęta te niemal zupełnie wytępiono.

Simon spotyka się z plemieniem Wichi oraz z Johnem Palmerem, angielskim antropologiem, który ożenił się z jedną z kobiet z tej społeczności. Wokół terenów Wichi szaleją buldożery, wódz plemienia mówi Simonowi, że tradycyjny styl życia jego ludu jest zagrożony.

Sąsiedni Paragwaj to chyba najbardziej tajemniczy, odcięty od świata kraj na kontynencie. Simon odwiedza dawny ośrodek tortur w stolicy, Asunción. Towarzyszy mu lekarz, który przeszedł tu piekło, gdy kraj był pod rządami dyktatury. Teraz państwo przeżywa "boom sojowy", bo Europa potrzebuje biopaliwa i paszy dla trzody chlewnej. To kontrowersyjna kwestia, bo wielkie połacie lasu są przekształcane w ziemie pod uprawę.

Na granicy z Brazylią Simon przejeżdża przez miasto Ciudad del Este, jeden z największych obszarów bezcłowych na świecie. A przy okazji – stolicę przemytu. Przy pobliskich wodospadach Iguaçu sfilmowano niezwykłą sekwencję, rozpoczynającą film Misja. To jeden z wielkich cudów natury.

Kolejny przystanek - São Paulo. Metropolia o 20 milionach mieszkańców jest największym miastem w państwach rozwijających się, a także domem ekstremalnego bogactwa i skrajnej nędzy. To tu tworzą się fortuny Brazylii, nic więc dziwnego, że nad miastem unosi się więcej helikopterów niż nad Nowym Jorkiem. Poważnym problemem dla bogaczy są tu porwania, działają tu więc ekipy ochroniarzy – a Simonowi dane jest przejść trening z jedną z nich. W biednych, pełnych przemocy fawelach działa organizacja, pomagająca młodym ludziom wydźwignąć się z ubóstwa. W dzielnicy, dręczonej niezwykle brutalną przestępczością Simon robi pizzę w towarzystwie ludzi, którym udało się uciec od gangów i narkotyków.

Po miesiącach podróżowania wyprawa wzdłuż Zwrotnika Koziorożca dobiega końca. Jej metą jest plaża w małym miasteczku Ubatuba, w Brazylii. Jest 22 grudnia 2007 – dzień zimowego przesilenia.